Badanie wody

Badanie wody

Niezależnie od rodzaju wody – czy będzie to woda pitna, służąca do celów rolniczych, czy też woda przemysłowa – zawsze konieczne jest przeprowadzenie szczegółowych badań dotyczących jej stanu, po to by nie stanowiła żadnego zagrożenia, zarówno dla człowieka, jak i środowiska. Aby upewnić się, że woda ma odpowiednią, wymaganą przepisami jakość, badania należy wykonywać regularnie.

Najistotniejsze jest przeprowadzanie wnikliwej analizy mikrobiologicznej. Współpracujemy w tym zakresie z laboratoriami działającymi zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17025:2005.

Konieczne są również badania fizykochemiczne.

Firmy wykonujące tego rodzaju analizy muszą działać zgodnie z rozporządzeniami (m.in. Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 10.IV 2010 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi). Konieczne jest też uzyskanie zatwierdzenia ze strony Państwowej Inspekcji Sanitarnej – w tym celu laboratoria przeprowadzają wiele badań, w różnych obszarach monitoringu (o charakterze przeglądowym, jak i weryfikacyjnym – kontrolnym).

Szczególnie rygorystyczne są badania dotyczące wody pitnej – laboratoria oferują w tym zakresie m.in. badania na obecność i stężenie: azotanów, chlorków, cyjanków, metali, pestycydów, substancji ropopochodnych i wiele innych.

Tak jak uniwersalnym medium (bez którego nie da się żyć) jest woda – tak również zakres badań jej dotyczących musi być odpowiednio szeroki. Analizy dotyczą zatem nie tylko wody pitnej, ale również wody technologicznej, wód podziemnych, jak i powierzchniowych.

Podstawowe badania mikrobiologiczne wody

To bardzo istotne badania, wskazujące na występowanie w wodzie bakterii, które mogą stanowić zagrożenie zdrowotne dla użytkowników. Obecność niektórych bakterii sama w sobie nie jest problemem, ale wskazują one na występowanie innych, potencjalnie groźnych drobnoustrojów.

Badanie mikrobiologiczne dotyczy m.in. bakterii: z grupy coli, Escherichia coli, Enterokoków oraz Legionelli.

  • Grupa coli

Bakterie grupy coli same w sobie nie stanowią większego zagrożenia, natomiast ich obecność w wodzie świadczy o zanieczyszczeniu innymi, groźniejszymi bakteriami. Wody, w której wykryto bakterie tej grupy, nie wolno spożywać bez przegotowania.

  • Escherichia coli

Podobnie jak inne z grupy coli, również te, występują w odchodach oraz w ściekach, można je zidentyfikować także w zanieczyszczonej glebie. Wskazują na występowanie innych bakterii, potencjalnie chorobotwórczych. Również bakterie E.coli mogą, w pewnych warunkach, spowodować zatrucia pokarmowe.

  • Enterokoki (Enterococcus)

Paciorkowce kałowe, jak sama nazwa wskazuje, występują głównie w odchodach, a ponieważ bardzo rzadko rozwijają się w wodzie, ich obecność w niej jest zawsze alarmująca – oznacza bowiem, że doszło do zanieczyszczenia wody kałem. Mogą wywołać zatrucia ze strony przewodu pokarmowego.

  • Legionella

To często występujące w wodzie bakterie, które napotykając na odpowiednie warunki do rozwoju, mogą spowodować poważne zagrożenie zdrowotne – choroby układu oddechowego (legionellozę – ciężkie zapalenie płuc lub gorączkę Pontiac). Legionella to kilkadziesiąt gatunków bakterii, które rozwijają się dynamicznie szczególnie w wodzie ciepłej, w związku z tym ich kolonie można zidentyfikować w różnych instalacjach z ogrzewaną wodą.

Badania mikrobiologiczne są szczególnie istotne (głównie, jeśli mamy na uwadze wodę użytkową), ale aby zweryfikować jakość badanej wody, konieczne jest wykonanie wielu innych analiz z zakresu badań fizykochemicznych.

Bada się m.in. kolor wody, jej mętność, zapach, odczyn, twardość, obecność związków żelaza i manganu, czy azotu.

Niektóre cechy, takie jak: mętność, barwa, czy zapach wody, a właściwie ich natężenie można zweryfikować organoleptycznie. Nie zawsze jednak jest to czytelny wskaźnik, co do tego, czy stan wody jest prawidłowy, czy niezgodny z normami.

Przykładowo – mętność wody – może oznaczać nie tylko problem natury estetycznej, ale również wskazywać na występowanie zanieczyszczenia mikrobiologicznego (plankton, glina itp.). Jedno jest pewne – woda pitna nie może wykazywać mętności powyżej poziomu określnego jako 1 NTU.

Problematyczny w odbiorze może być także zapach wody. Oczywiście najlepiej, gdy woda jest bezzapachowa, jednak przepisy jednoznacznie nie określają, jaki zapach jest możliwy do zaakceptowania. Bywa, że poziom natężenia zapachu określa się za pomocą cyfr (od 0 do 5 – gdzie 5 oznacza zapach bardzo mocny). Nieprzyjemny zapach wody (szczególnie ciepłej) może być wywołany namnażaniem się mikroorganizmów w urządzeniach służących do ogrzewania wody.

Barwa wody również może być różna. Wyraża się ją w jednostce: mg Pt/dm3, natomiast obecnie obowiązujące przepisy nie określają szczegółowo samych parametrów. Wymaga się jedynie, żeby barwa była do zaakceptowania przez odbiorców. Wodę zazwyczaj zabarwiają związki manganu i żelaza oraz związki organiczne.

Żelazo i mangan występują (w większych ilościach) zazwyczaj w wodach podziemnych. Żelazo można łatwiej usunąć z wody, mangan może sprawić nieco więcej problemów. Konieczne jest oczywiście ustalenie ich stężenia w wodzie. W przypadku żelaza powinno się ono mieścić do 200 μg/dm3, manganu – do 50 μg/dm3.

Same związki tych pierwiastków nie są niebezpieczne, jednak negatywnie wpływają na jakość wody (powodują m.in.  brudzenie prania). Przyczyniają się również do powstawania osadów na ścianach urządzeń, przez które płynie woda.

Odczyn pH jest bardzo istotnym czynnikiem określającym „charakter” wody. W związku z występowaniem naturalnych składników w wodzie, jak również tych związanych z jej eksploatacją, odczyn wody się zmienia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa Zdrowia pH wody powinien wynosić od 6,5 do 9,5. Wartości te nie są bez znaczenia dla procesów uzdatniania wody, wpływają też na smak wody.

Stężenie wapnia i magnezu w badanej wodzie decyduje o stopniu jej twardości. Zbyt twarda woda nie jest ekonomiczna w codziennej, domowej eksploatacji (powoduje tzw. kamień), zbyt miękka może być również problematyczna – nie będzie sobie dostatecznie dobrze „radzić” np. z praniem.

Przeprowadza się także badania na obecność w wodzie amoniaku (azotu amonowego). Zgodnie z przepisami nie powinno go być więcej niż 0,5 mg NH4+/dm3 w wodzie zdatnej do spożycia. Popularne są także badania, których przedmiotem jest stwierdzenie obecności azotanów i azotynów, szczególnie, że może być ona powodowana np. dostaniem się do wody ścieków albo substancji pozostałych po nawożeniu. Woda nie może więc zawierać więcej azotanów niż na poziomie 50 mg NO3-/dm3, azotynów – 0,50 mg NO2-/dm3.

Znaczenie wody (i jej skutecznego uzdatniania, które musi być poprzedzone wnikliwie przeprowadzonymi badaniami) rośnie. Dlatego dziś laboratoria badawcze wykonują swoją pracę nie tylko na potrzeby firm wodociągowych, kanalizacyjnych, dostawców wody, czy przedsiębiorstw działających w wielu branżach, ale również są to m.in. badanie dotyczące wody w parkach wodnych, basenach i innych kąpieliskach publicznych.

Mają do nich zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie prowadzenia nadzoru nad jakością wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli.